Perspectief voor de korte en lange termijn


Agenda voor de Toekomst

Ook dit jaar wordt voor een groot deel getekend door de coronabeperkingen. Maar ook al ontmoeten we elkaar grotendeels online, kennisoverdracht en samenwerking gaan onverminderd door. Er waren kennissessies en we bouwden verder aan de langetermijnperspectieven. Lees in dit artikel over de belangrijkste ontwikkelingen van de Agenda voor de Toekomst in 2021.

Onderzoek

Onderzoek naar het Schelde-estuarium richt zich op het sediment, de natuur en het beheer ervan. Het omvangrijkste onderzoeksproject is op dit moment de ontwikkeling van een sedimentpilot in de monding voor de Westerschelde. Hiervoor zijn data verzameld en geanalyseerd, modellen opgezet, zowel van de bodem als het leven erop. Hiermee wordt de T0-situatie van de locatie van de pilot in kaart gebracht. Ander sedimentonderzoek betrof de Zeeschelde, waarbij de sedimentbalans voor de Zeeschelde werd opgesteld en gekoppeld aan de sedimentbalans van de Scheldemonding en de Westerschelde.

Over het thema natuur verschenen inzichten en onderzoeksresultaten over het effect van golven op habitats, variaties in zoutgehalte en troebelheid in het estuarium, en een data-analyse van beschikbare metingen over de benthische primaire productie. Er is ook gewerkt aan kennis over vissen en bodemdieren, over de habitatkenmerken van slikken in de Zeeschelde en het in kaart brengen van de leefgebieden van watervogels.

Veel onderzoeksvragen gaan tegenwoordig over de effecten van klimaatverandering en hoe beleid en beheer daarop kunnen inspelen. Daarom kent de VNSC ook een nieuw luik ‘Klimaat’. Dit zet kennis over sediment en natuur in het licht van die vragen en is in die zin een afstemmend ‘luik’. Het team verzamelde in 2021 de bestaande kennis en formuleerde de onderzoeksvragen die voor de komende jaren opgepakt gaan worden. De centrale vraag is hoe houdbaar het huidige beleid en beheer voor het Schelde-estuarium is gezien de klimaatverandering. Op basis van dat inzicht kan beter worden geanticipeerd op de gevolgen van de klimaatverandering zoals hogere waterstanden, toenemend zoetwatertekort tijdens droge zomers en hogere temperaturen.

Kennis is nooit af

Het delen van kennis is belangrijk voor de VNSC en daarom organiseert ze kennisdelingssessies. In 2021 waren deze er over de vernieuwde Scheldemonitor, de droogteproblematiek in het kanaal Gent-Terneuzen en de nieuwe evaluatiemethodiek voor de staat van het estuarium (de derde evaluatie, T2021, komt eraan).

Langetermijnperspectieven

Natuur

Dit jaar was de uitdaging om samen met de stakeholders de eerste stappen te zetten naar een wenkend toekomstperspectief voor veerkrachtige en robuuste Scheldenatuur, inclusief bijbehorende strategische keuzes en denkbare maatregelen. Het belang daarvan werd onderstreept in een inventarisatie van het juridisch kader voor Natura2000. In de Schelderaad van juni 2021 vertaalde medeauteur Chris Backes dit naar een heldere boodschap: voorkom met een gezamenlijke totaalaanpak van de natuuropgave in het estuarium dat gerechtelijke uitspraken de economische ontwikkelruimte in het Scheldegebied gaan bepalen. Gezonde, veerkrachtige natuur en vitale economie gaan dus hand in hand. In de Schelderaad is door de stakeholders afgesproken dat ze voor het vervolg van het LTP-N eerst focussen op kleine stapjes, een gezamenlijk gevoel van urgentie en kansen die zich nu al voordoen. De VNSC heeft aangeboden dit traject op vergelijkbare wijze te faciliteren als voor de systeemanalyse van het LTP-N.

Toegankelijkheid

Eind 2020 keurden het Ambtelijk College en de Permanente Commissie het Plan van Aanpak over het Langetermijnperspectief Toegankelijkheid goed. Daarin staat een aantal projecten centraal. De VNSC voert onder andere het morfologisch onderzoek nevengeulen uit, en kijkt samen met de Scheldehavens naar de containervaartontwikkelingen van en naar Antwerpen. In de Schelderaad van juni 2021 is door North Sea Port ingebracht daar ook onderzoek aan toe te voegen naar de door haar gewenste kanaalaanpassingen. Het morfologisch onderzoek in de nevengeul Schaar van Valkenisse is inmiddels afgerond. Verwacht wordt dat de andere onderzoeken vanaf 2022 kunnen worden opgestart.

Een aantal andere projecten valt onder verantwoordelijkheid van de Permanente Commissie en gaat over wet- en regelgeving rondom (veilig) scheepvaartverkeer. Denk aan onderwerpen als estuaire vaart, externe veiligheid en smart shipping. De VNSC en Permanente Commissie werken nauw samen aan het LTP-T om zo de integraliteit, afstemming en stakeholderparticipatie optimaal te kunnen borgen.

Interessant? Deel de pagina!