Internationale samenwerking rond estuaria met IMMERSE

Frederik Roose:


“Soms duurt het wel tien jaar tot een idee zich heeft ontwikkeld tot een uitgewerkte maatregel”

Elf projectpartners uit zeven (Vlaamse, Nederlandse, Duitse, Deense, Engelse en Zweedse) estuaria in de Noordzeeregio werken van 2018 tot 2021 samen. Zij proberen nieuwe maatregelen voor estuarien beheer tegen gezamenlijke of lokale uitdagingen sneller van de grond te krijgen en stakeholders te betrekken.

Gezamenlijk doel

“Soms duurt het wel tien jaar tot een idee zich heeft ontwikkeld tot een uitgewerkte maatregel,” vertelt Frederik Roose, projectleider en programmaleider bij het Departement Mobiliteit en Openbare Werken (MOW) in Vlaanderen. “Beheerders zoeken continu naar nieuwe ideeën om toe te passen. Bij dit projectvoorstel zijn allerlei trajecten samengepakt om meer samen te werken en meerwaarde te creëren.” Door internationaal kennis uit te wisselen, nieuwe ideeën te testen en draagkracht bij stakeholders te vergroten hopen de projectpartners innovatieve en duurzame maatregelen en strategieën te ontwikkelen voor verschillende uitdagingen bij het beheer van estuaria.

Grond voor internationale samenwerking, met welk belang?

Dat doen de projectpartners door nieuwe of aangepaste beheermethodes te zoeken. Vervolgens koppelen ze deze aan stakeholders die een volgende stap kunnen zetten in het ontwikkelen of uitvoeren van nieuwe maatregelen. Ook kijken ze kritisch naar beleid en financiering. Tijdens het project vinden vier ‘Transnational Estuary Exchange Labs’ voor gebiedsbeheerders plaats. De eerste is al achter de rug en vond plaats in juni 2019 in Zweden en de tweede is komend voorjaar gepland in Nederland. Ook verschijnen er verschillende IMMERSE stories over bijzondere projecten in de partner-estuaria.

Rol van de VNSC

Met het IMMERSE-project breidt de VNSC de samenwerking binnen en buiten het Schelde-estuarium uit. Het project past goed in de onderzoekstrajecten in het estuarium. Zo past IMMERSE bij het Langetermijnperspectief Natuur dat stakeholders en VNSC gezamenlijk ontwikkelen. Nog drie initiatieven van de 14 IMMERSE-projecten vinden plaats in het Schelde-estuarium. Daarover lees je hieronder meer.

Project 1


De vloedschaar ‘baggert’ zelf in Boven-Zeeschelde

Afgelopen juni is door de Vlaamse Waterweg NV gestart met werkzaamheden aan de vloedschaar in Wijmeers in de Boven-Zeeschelde. Een vloedschaar (of vloedgeul) is een getijgeul die open ligt voor de vloed, heeft een drempel aan de landzijde en laat zout water het binnenland in. Een breder uitgegraven overstromingskanaal zal de getijslag in de Schelde lokaal verkleiner door het water in een nevengeul te sturen. Daardoor ontstaat een soort ‘vlechtende’ rivier, waarbij getijdenenergie wordt weggenomen en het zand en slib op natuurlijke wijze doorspoelen.

Project 2


Langetermijnperspectief Natuur: ‘Samen broeden op de Schelde’

De stakeholders en de VNSC hebben gezamenlijk als eerste stap van het Langetermijnperspectief Natuur een systeemanalyse van de toestand van de (ontwikkeling van de) natuur in het Schelde-estuarium opgesteld. Die legt de basis voor de volgende stap: de gezamenlijke ontwikkeling van toekomstperspectief voor de natuur, inclusief de daarbij behorende strategische keuzes en denkbare maatregelen voor het natuurherstel.

Project 3


Grensoverschrijdende
proefstorting

Hoe behouden we zoveel mogelijk sediment in het Schelde-estuarium? In dat kader werd in 2017 een verkennend onderzoek gestart naar proefstortingen die de Vlaams-Nederlandse grens passeren. Dat is nieuw, want tot nu toe gebeurt dat alleen op natuurlijke wijze: de stroming transporteert het zand van de Westerschelde naar de Beneden-Zeeschelde. Andere baggerwerkzaamheden worden uitgevoerd binnen de eigen landsgrens.

Project 4


Pilot morfologisch beheer van het Schelde-estuarium

De getijslag in het Schelde-estuarium is in de afgelopen eeuw met ruim een meter toegenomen ter hoogte van Antwerpen. Dat hogere hoogtij biedt veiligheidsrisico’s, het lagere laagwater maakt de Schelde minder toegankelijk voor de scheepvaart, er zijn consequenties voor de natuur. In een haalbaarheidsonderzoek verkent de haven van Antwerpen tussen september 2019 en juni 2020 of en hoe zandstortingen de getijslag in de Schelde kunnen verminderen.

Project 5


Sedimentbeheer in de (monding van) de Westerschelde

Onderdeel van IMMERSE en fase 1 van de Programmatische Aanpak is een verkenning van sedimentbeheer in (de monding van) de Westerschelde. Daarover lees je meer op de pagina Sedimentbeheer.